Niedokrwistość w ciąży i po porodzie

Opublikowano: 19 grudnia 2022 3 minuty czytania

Żelazo jest mikroelementem niezbędnym do życia. Wchodzi przecież w skład hemoglobiny, która odpowiada za transport i dostarczenie tlenu do komórek. W przypadku kobiet w ciąży i po porodzie niedobór żelaza nabiera szczególnego znaczenia. Dlaczego jest ono wtedy tak istotne? Co powinnaś o nim wiedzieć?

 

Jakie są przyczyny niedokrwistości w ciąży i po porodzie?

Podczas ciąży rośnie zapotrzebowanie na żelazo, co związane jest ze wzrostem macicy ciężarnej, objętości krwi krążącej i rozwojem płodu1. Niestety dieta ciężarnej nie zawsze realizuje aktualne zapotrzebowanie, które zmienia się z każdym tygodniem ciąży. Dodatkowo mogą pojawić się wymioty i brak apetytu, które utrudniają realizację potrzeb żywieniowych organizmu w tym szczególnym okresie. Najczęściej spotykamy się jednak z sytuacją, gdy niedokrwistość z niedoboru żelaza istniała już przed ciążą (np. na skutek obfitych krwawień miesiączkowych spowodowanych zaburzeniami hormonalnymi lub mięśniakami), a która nasiliła się podczas jej trwania. W takim przypadku kobieta zachodząc w ciążę ma wyjściowo bardzo niski poziom żelaza ustrojowego, który ulega dalszemu wyczerpywaniu. Dodatkowo stan ten może pogłębić utrata krwi przy porodzie. Występowaniu niedokrwistości sprzyjają też krótkie odstępy między kolejnymi ciążami i ciąża wielopłodowa.

 

Objawy – co powinno nas zaalarmować?

W większości przypadków niedokrwistość z niedoboru żelaza rozwija się powoli.
Nasz organizm włącza wtedy pewne mechanizmy adaptacyjne, które sprawiają, że dopiero w późniejszym okresie pojawiają się określone, choć niespecyficzne objawy takie jak: szybkie męczenie się, zawroty głowy, drażliwość czy apatia. Niedoborowi żelaza mogą towarzyszyć też zajady, łamliwość włosów i zaburzenia odporności. W okresie ciąży czy po porodzie łatwo te objawy zlekceważyć i nie połączyć ich z niedoborem określonego składnika, a zrzucić je na karb szczególnego okresu.

 

Jakie to może mieć konsekwencje?

Niedokrwistość z niedoboru żelaza wpływa na przebieg ciąży, okres połogu i zdrowie dziecka. W trakcie porodu niedokrwistość może powodować zaburzenia czynności skurczowej macicy. W rezultacie u kobiet z niedokrwistością wydłuża się czas trwania porodu a krwawienie jest obfitsze. W związku ze słabszą odpornością organizmu na zakażenia częściej występują też powikłania w czasie połogu a proces obkurczania macicy przebiega wolniej. Zapewnienie prawidłowego zaopatrzenia w żelazo jest dla kobiet ciężarnych ważne również dlatego, że jego niedobór może zwiększać ryzyko porodu przedwczesnego. Dzieci mam z niedokrwistością rodzą się z niższą masą urodzeniową. Są jednocześnie bardziej narażone na wystąpienie niedokrwistości w pierwszym roku życia. Istnieją też doniesienia, zgodnie z którymi u dzieci tych częściej pojawiają się zaburzenia zachowania2,3.

 

W jaki sposób zapobiegać?

Najważniejsza jest zróżnicowana dieta i zwrócenie uwagi na składniki bogate w żelazo. Mikroelement ten występuje w wielu produktach, ale jego wchłanianie może być ograniczone. Warto podkreślić, że przyswajanie żelaza ułatwia witamina C, ale szereg składników może je zaburzyć np. produkty nabiałowe czy herbata stosowana do posiłków lub w okresie okołoposiłkowym. Kobieta w ciąży i karmiąca piersią nie powinna przyjmować dodatkowego żelaza na własną rękę i bez ustalenia przyczyny niedokrwistości (mogą nią być przecież np. krwawienia z przewodu pokarmowego). W przypadku kiedy są obawy o niedobór tego składnika, najpierw należy wykonać badania. Lekarz je przeanalizuje i na tej podstawie zaleci odpowiednie postepowanie.

 

Podsumowanie

Zapewnienie prawidłowego zaopatrzenia organizmu w niezbędne składniki jest szczególnie ważne w stanach wzmożonego zapotrzebowania na nie (np. u kobiet w ciąży lub po porodzie). Ideałem byłoby, aby prawidłowa, zróżnicowana dieta zapewniała normalne zaopatrzenie w witaminy i minerały. Nie zawsze jest to jednak realne i bywa, że konieczne jest dodatkowe wsparcie. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów. Jedne zawierają sole żelaza, a inne żelazo elementarne. To ostatnie charakteryzuje się bardzo wysoką zawartością żelaza i biodostępnością. Jest ono jednocześnie zwykle lepiej tolerowane.

 

Autor: redakcja serwisu

 

Piśmiennictwo


  1. Pietrzak B, Seremak-Mrozikiewicz A, Marciniak B, Witek A, Leszczyska-Gorzelak B. Niedokrwistość z niedoboru żelaza w położnictwie i ginekologii. Ginekologia
    i Perinatologia Praktyczna, 2016, 1(3): 115–121.
  2. Abrahamowicz W, Darcmochwał-Kolarz D, Gonet-Sebasitanka J, Hus I, Oleszczuk
    Niedokrwistość z niedoboru żelaza w ciąży. GinPolMedProject, 2012, 2 (24): 17-24.
  3. Karowicz-Bilińska A, Nowakl-Markwitz E, Opala T, Oszukowski P, Poręba R, Spaczyński M. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa ,Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących. Ginekol Pol, 2014, 85: 395-399.

 

CHIESI/MST/INN/01/12/2022

Zobacz również

Żelazo a zdrowy sen dzieci

Żelazo jest jednym z kluczowych składników mineralnych. Jego odpowiednia podaż i biodostępność w organizmie jest niezbędna do codziennego funkcjonowania niemowląt. Wśród podstawowych funkcji żelaza wymienia się budowę elementów morfotycznych krwi, odpowiadających za transport tlenu do komórek. Jednakże żelazo […]

Rola witaminy B12 w niedokrwistości z niedoboru żelaza

Żelazo to bardzo ważny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu pierwiastek. Jest niezbędne w procesie powstawania erytrocytów, czyli czerwonych krwinek. Stanowi bowiem składnik budulcowy hemoglobiny – białka, które je wypełnia i bierze udział w transporcie tlenu do komórek1. […]

Żelazo dla zdrowych nastolatków – kluczowa rola w życiu młodych ludzi

Okres dojrzewania to czas, kiedy młody organizm jest poddany szczególnej próbie. Intensywny wzrost i rozwój, w tym samopoczucie nastolatków są w dużej mierze uzależnione od diety, jaką spożywają. Właściwe spożycie żelaza odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu […]

Od czego zależy zapotrzebowanie na żelazo?

Codzienne straty żelaza wynoszą około 1 mg (na skutek wydalania wraz z moczem, złuszczonym naskórkiem, nabłonkiem jelitowym czy z potem itd.)1. W sytuacji, kiedy straty żelaza przekraczają wchłanianie z pożywienia, zapasy tego mikroelementu ulegają wyczerpaniu, a w […]

Żelazo – co może utrudniać jego wchłanianie?

Jednym z częściej występujących deficytów pokarmowych jest niedobór żelaza. Przyczynia się do tego między innymi fakt, że przyswajalność tego pierwiastka jest uzależniona od wielu czynników. W rezultacie nawet jeśli skomponowany przez nas posiłek zawierał istotną porcję żelaza, […]

Dzieci szczególnie narażone na niedobór żelaza

Okres intensywnego rozwoju w pierwszych latach życia dziecka wymaga dostarczania odpowiedniej ilości wielu składników. Większość rodziców zna zagrożenia związane z niedoborem witaminy D.  Do niedocenianych pod tym względem składników należy żelazo.  Tymczasem zbyt […]

Newsletter