Profilaktyka niedoboru żelaza u dzieci urodzonych przedwcześnie

Opublikowano: 7 grudnia 2021 3 minuty czytania

Dlaczego dzieci potrzebują żelaza?

Żelazo jest głównym składnikiem hemoglobiny – jego zadaniem jest dostarczanie tlenu do wszystkich tkanek i narządów. Ma ogromne znaczenie przy procesie wytwarzania nowych krwinek i wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, gdyż jest niezbędne w procesie podziału i różnicowania komórek odpornościowych.

Odpowiedni poziom żelaza jest też bardzo istotny ze względu na jego rolę w kształtowaniu się prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego u dzieci oraz mózgu. Niedobory żelaza mogą prowadzić do zaburzenia gospodarki neuroprzekaźnikowej, co może przełożyć się na problemy z koordynacją ruchów dziecka, obniżenie napięcia mięśniowego, a nawet na odczuwane przez dziecko emocje.1

 

Czemu wcześniaki są narażone na niedobór żelaza?

Dzieci, które przychodzą na świat zbyt wcześnie, zwłaszcza te z bardzo małą (< 1500 g) i ekstremalnie małą (< 1000 g) urodzeniową masą ciała są niestety znacznie bardziej narażone na choroby, wpływające na ich długofalowy stan zdrowia i przyszły rozwój.

Jedną z chorób o charakterze przewlekłym jest niedokrwistość wcześniaków. Niedokrwistość, inaczej zwana anemią, ujawnia się często w momencie urodzenia lub w pierwszych dniach życia i może trwać wiele tygodni czy miesięcy. Jej przyczyna to przede wszystkim niedostateczne zasoby żelaza, jakie dziecko uzyskało w życiu płodowym. Związane jest to z faktem, że aż ⅔ całej puli żelaza, jaką płód otrzymuje od matki, przypada na ostatni trymestr ciąży. W związku z tym maluch przedwcześnie urodzony ma we krwi mały zapas żelaza.

Przykładowo, wcześniak o ekstremalnie małej masie urodzeniowej, który w chwili urodzenia waży tylko 500 g, ma w organizmie zaledwie 37 mg żelaza, podczas gdy noworodek donoszony, ważący 3500 g, ma zasoby żelaza wynoszące 262 mg.2 Dodatkowo, pourodzeniowy pobyt w szpitalu wiąże się z licznymi procedurami medycznymi, obejmującymi m.in. częste pobieranie próbek krwi do badań. Każda ilość krwi, jaką traci noworodek, oznacza zmniejszenie puli żelaza w organizmie.

 

Jak zapobiec niedokrwistości u wcześniaków?

Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN)3 zaleca, aby dawkowanie żelaza dobierać w zależności od urodzeniowej masy ciała, stężenia hemoglobiny, a zwłaszcza stężenia ferrytyny w dniu wypisu ze szpitala.4

Aby zapewnić poprawny rozwój dzieci urodzonych przedwcześnie, konieczne jest podawanie preparatów żelaza – zwłaszcza, że takie dzieci rodzą się z małym zapasem ustrojowym żelaza, a ponadto pierwiastek ten jest jednym z najmniej przyswajalnych. Dzieciom z urodzeniową masą ciała mniejszą niż 2000 g zaleca się stosowanie żelaza w dawce 2–3 mg/kg masy ciała na dobę. Suplementację żelaza lub spożywanie preparatów wzmacnianych żelazem w zalecanych dawkach należy kontynuować przez co najmniej 6–12 miesięcy, w zależności od diety.

Badania hemoglobiny i ferrytyny we krwi powinny być sprawdzane podczas wizyt kontrolnych i oceniane w porównaniu z odpowiednimi normami dla różnych grup wiekowych.

 

Jaki preparat żelaza zaleca Polskie Towarzystwo Neonatologiczne?

Polskie Towarzystwo Neonatologiczne uważa, że zasadne jest stosowanie preparatów zawierających tzw. żelazo elementarne, z uwagi na jego dobrą przyswajalność i bezpieczeństwo.5 Żelazo elementarne charakteryzuje się wysoką zawartością czystego żelaza oraz niską masą molową, co daje możliwość bezpiecznego zastosowania.

 

Jakie są zalecenia stosowania żelaza u dzieci urodzonych o czasie?

Dzieci urodzone o czasie mają dostateczne zasoby żelaza aż do 4 miesiąca życia. Jednak jeśli po tym czasie są nadal karmione wyłącznie piersią, wymagają od 4 miesiąca życia suplementacji żelaza w dawce 1 mg/kg masy ciała/dobę. Nie dotyczy to dzieci karmionych w ciągu pierwszego roku życia mieszankami wzbogaconymi w żelazo. Dzieci w wieku 1-3 lat powinny otrzymywać żelazo w dawce 7 mg/dobę i to zapotrzebowanie powinno być pokryte z produktów żywnościowych, ale niekiedy podawanie preparatów żelaza jest konieczne.

 

Piśmiennictwo


1. Hare D et al. Front Aging Neurosci. 2013;5:34. Published 2013 Jul 18.
2. Domellöf M et al. J Pediatr. 2015;167(4 Suppl):S31-S35. doi:10.1016/j.jpeds.2015.07.018
3. European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition – https://www.espghan.org/
4. Domellöf M et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2014;58(1):119-129.
5. Standardy Opieki nad Noworodkiem w Polsce. Wydanie IV zaktualizowane i uzupeł-nione. Media Press; 2021

 

CHIESI/NKO/ALL/02/11/2021_4

Zobacz również

Jak bezboleśnie usuwać plastry?

Każda mama wie, że plaster to produkt wysoce istotny w domowej apteczce. Zwłaszcza że rozbite kolano, zadrapania czy pęknięcia naskórka to nieodzowny element poznawania świata przez naszych najmłodszych. Usuwanie plastrów      nigdy nie jest przyjemne – zwłaszcza że skóra dziecka […]

Czym właściwie są witaminy?

Każda mama słyszy zewsząd o najróżniejszych witaminach, ale… czym one tak naprawdę są? Najprościej mówiąc – witaminy to związki chemiczne niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Ze względu na to, że nasz organizm nie jest w stanie sam ich […]

Czym jest zapalenie ucha zewnętrznego?

Zapalenie ucha zewnętrznego (czyli proces zapalny zewnętrznego przewodu słuchowego) to nierzadki problem naszych pociech. Na szczęście – jest to zazwyczaj ograniczony miejscowo proces, który można łatwo kontrolować za pomocą środków aplikowanych do ucha. Działanie […]

Czym jest woskowina uszna?

Zacznijmy od początku – nie da się mówić o higienie uszu pomijając kwestię woskowiny. Jest ona w skrócie połączeniem wydzieliny gruczołów skórnych oraz złuszczonych komórek nabłonka, który wyściela przewód słuchowy. Ma ona za zadanie oczyszczać, chronić […]

Jak skrócić czas trwania biegunki u dziecka?

Biegunki infekcyjne to bardzo częsty i potencjalnie niebezpieczny problem niemowląt i dzieci. Mają różne nasilenie i przyczyny, ale na szczęście – z pomocą szczepów probiotycznych można skutecznie z nimi walczyć.   Jak rozpoznać ostrą biegunkę u dziecka? Ostra […]

Jak wzmocnić dziecięcą odporność?

Każda mama zna dobrze problem częstych i nawracających infekcji u dzieci. Szacuje się, że dzieci uczęszczające do żłobków i przedszkoli są dwukrotnie a nawet trzykrotnie bardziej narażone na rozwój infekcji układu oddechowego oraz na zakażenia przewodu pokarmowego, niż dzieci, […]